คาซิก — ชายชาวโปแลนด์ผู้เลือกที่จะอยู่กับหมีเซินและฮอยอัน

เดินผ่านย่านเมืองเก่าฮอยอันจนสุดทาง ในมุมที่เงียบสงบแห่งหนึ่ง มีอนุสาวรีย์หินสลักเป็นภาพเหมือนของชายมีเคราเฟิ้มยาว ไม่ใช่คนเวียดนาม ป้ายชื่อระบุว่า: คาซิเมียร์ซ กเวียตกอฟสกี

คนในเมืองฮอยอันเรียกท่านว่าคาซิก

คาซิกเป็นสถาปนิกชาวโปแลนด์ที่เดินทางมาเวียดนามในช่วงต้นทศวรรษ 1980 ภายใต้โครงการความร่วมมือด้านการบูรณะโบราณสถาน ในเวลานั้นประเทศเพิ่งผ่านพ้นสงคราม ยังยากจนมาก และหมีเซินก็แทบจะถูกลืมเลือนไปแล้ว หอคอยพังทลาย ระเบิดและกับระเบิดยังเก็บกู้ไม่หมด ต้นไม้ในป่าปกคลุมฐานรากจนมิด

เขาอยู่ต่อ ไม่ใช่แค่ไม่กี่เดือน แต่เกือบตลอดชีวิตที่เหลือ เขาทำงานที่หมีเซิน จากนั้นที่ฮอยอัน แล้วก็ที่เว้ เขาใช้ชีวิตอยู่กับช่างฝีมือชาวเวียดนาม เรียนรู้วิธีการทำงานของพวกเขา และในขณะเดียวกันก็ถ่ายทอดวิธีการอนุรักษ์แบบยุโรปให้แก่พวกเขา

มุมมองของเขาเกี่ยวกับการบูรณะค่อนข้างเข้มงวดและยังคงถูกกล่าวถึงจนถึงทุกวันนี้ นั่นคือ รักษาสภาพเดิมไว้ เสริมความแข็งแรงให้กับสิ่งที่ยังหลงเหลืออยู่ และไม่สร้างสิ่งที่สูญหายไปขึ้นใหม่ตามจินตนาการของตนเอง ซากปรักหักพังที่ซื่อตรงย่อมมีค่ามากกว่าสิ่งก่อสร้างใหม่ที่แค่ทำให้ดูเหมือนของโบราณ

เขาเสียชีวิตในปี 1997 ที่เหวยขณะที่กำลังทำงาน สองปีต่อมา ไหว้อานและมีซอนได้รับการยอมรับจากยูเนสโกว่าเป็นมรดกวัฒนธรรมโลก เขาไม่ได้มีโอกาสเห็นวันนั้น

อนุสาวรีย์ในเมืองฮอยอันสร้างขึ้นโดยชาวบ้านในท้องถิ่น สิ่งที่ทำให้ฉันสังเกตเห็นทุกครั้งที่เดินผ่านไม่ใช่ตัวรูปปั้น แต่เป็นฐานของมัน: มักจะมีดอกไม้สดวางอยู่ และบางครั้งก็มีธูปด้วย ไม่มีใครบังคับให้ใครทำแบบนั้นเลย

นี่อาจเป็นสิ่งที่ใจดีที่สุดในเรื่องราวนี้ ชาวต่างชาติคนหนึ่งเดินทางมาทำงานเพื่อมรดกของดินแดนที่ไม่ใช่บ้านเกิดของตนเอง และทำงานอยู่ที่นั่นจนกระทั่งเสียชีวิต แล้วผู้คนในดินแดนนั้นก็ยังคงระลึกถึงเขาเช่นเดียวกับที่พวกเขาระลึกถึงคนในครอบครัวของตนเอง — ด้วยดอกไม้และธูปหอม ไม่ใช่เพียงแผ่นป้ายทองสัมฤทธิ์เท่านั้น