คาซิค — ชาวโปแลนด์ที่เลือกที่จะอยู่ในมีซอนและฮอยอัน

เดินสุดถนนเมืองเก่าฮอยอัน ในมุมเงียบสงบมุมหนึ่ง มีอนุสาวรีย์หินสลักใบหน้าชายผู้หนึ่งซึ่งไว้เคราเฟิ้มยาว เขาไม่ใช่ชาวเวียดนาม ป้ายชื่อระบุว่า: คาซิมีแยช ควียาตกอฟสกี

ชาวฮอยอันเรียกเขาสั้นๆ ว่า มิสเตอร์คาซิก

คาซิกเป็นสถาปนิกชาวโปแลนด์ที่เดินทางมาเวียดนามในช่วงต้นทศวรรษ 1980 ภายใต้โครงการความร่วมมือด้านการบูรณะโบราณสถาน ในช่วงเวลานั้นประเทศเพิ่งผ่านพ้นสงครามมา ยังยากจนมาก และหมีเซินก็แทบจะถูกลืมเลือนไปแล้ว หอคอยพังทลาย ระเบิดและกับระเบิดยังเก็บกู้ไม่หมด ต้นไม้ในป่าปกคลุมฐานรากจนมิด

เขาอยู่ต่อ ไม่ใช่แค่ไม่กี่เดือน แต่แทบจะตลอดชีวิตที่เหลือ เขาทำงานที่หมีเซิน จากนั้นที่ฮอยอัน แล้วจึงที่เว้ เขาใช้ชีวิตร่วมกับช่างฝีมือชาวเวียดนาม เรียนรู้วิธีการทำงานของพวกเขา และในทางกลับกันก็ถ่ายทอดวิธีการอนุรักษ์แบบยุโรปให้แก่พวกเขา

มุมมองของเขาเกี่ยวกับการบูรณะค่อนข้างเข้มงวดและยังคงถูกกล่าวถึงมาจนถึงทุกวันนี้ นั่นคือ รักษาสภาพเดิมไว้ เสริมความแข็งแรงให้กับสิ่งที่มีอยู่ และไม่สร้างสิ่งที่สูญหายไปขึ้นมาใหม่ตามจินตนาการของตนเอง ซากปรักหักพังที่ซื่อสัตย์ต่อความเป็นจริงย่อมมีคุณค่ามากกว่าสิ่งก่อสร้างใหม่ที่แค่ทำให้ดูเหมือนของโบราณ

เขาเสียชีวิตในปี 1997 ที่เมืองเว้ ขณะกำลังทำงานอยู่ สองปีต่อมา ทั้งฮอยอันและหมีเซินได้รับการรับรองจากยูเนสโกให้เป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรม แต่เขาไม่ทันได้เห็นวันนั้น

อนุสาวรีย์ในเมืองฮอยอันสร้างขึ้นโดยคนในท้องถิ่น สิ่งที่ดึงดูดความสนใจของฉันทุกครั้งที่เดินผ่านไม่ใช่ตัวรูปปั้น แต่เป็นฐานของมัน มักจะมีดอกไม้สดวางอยู่ และบางครั้งก็มีธูปจุดไว้ด้วย ไม่มีใครบังคับให้ใครทำแบบนั้นเลย

นี่อาจเป็นสิ่งที่ใจดีที่สุดในเรื่องราวนี้ ชาวต่างชาติคนหนึ่งเดินทางมาทำงานเพื่อมรดกของดินแดนที่ไม่ใช่บ้านเกิดของตนเอง และทำงานอยู่ที่นั่นจนกระทั่งเสียชีวิต และผู้คนในดินแดนนั้นก็จดจำเขาในแบบเดียวกับที่พวกเขาจดจำคนในครอบครัวของตน — ด้วยดอกไม้และธูปเทียน มิใช่เพียงแผ่นป้ายทองเหลืองเท่านั้น