Ngũ Hành Sơn: ngọn núi từng có chùa trong hang trước khi có khách du lịch

Ngũ Hành Sơn là cụm năm ngọn núi đá vôi nhô lên giữa đồng bằng ven biển phía đông nam Đà Nẵng, cách trung tâm khoảng 8 km. Năm ngọn được đặt tên theo ngũ hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ. Thủy Sơn là ngọn lớn nhất và cũng là ngọn duy nhất mở cho khách lên.

Điều nhiều người không biết: các hang trong núi đã là nơi thờ tự từ rất lâu trước khi nơi này thành điểm tham quan.

Tấm ảnh trên chụp từ đầu thế kỷ 20 — một ngôi chùa dựng lọt trong lòng hang đá, tượng hộ pháp đứng canh bên phải. Ánh sáng duy nhất là ánh sáng lọt qua khe núi phía trên. Cảnh đó về cơ bản vẫn còn tới hôm nay.

Vua Minh Mạng từng nhiều lần đến đây và chính ông đặt tên "Ngũ Hành Sơn" cùng tên cho nhiều hang động. Trước đó dân địa phương gọi đơn giản là Non Nước — cái tên vẫn còn sống trong tên làng đá và bãi biển dưới chân núi.

Trong thời chiến, hệ thống hang sâu và kín của núi từng được dùng làm nơi trú ẩn và cứu thương. Có hang từng là bệnh xá. Đây là chi tiết ít được nhắc trong tờ rơi du lịch, nhưng là một phần lịch sử của chính những hang mà hôm nay khách vào chụp ảnh.

Dưới chân núi là làng đá mỹ nghệ Non Nước, nghề chạm đá có từ khoảng thế kỷ 17–18. Thợ ở đây ban đầu lấy đá ngay tại núi; sau này để giữ di tích, đá được chở từ nơi khác về.

Nếu đi:

• Có thang máy lên Thủy Sơn, mua vé riêng. Không đi thang máy thì leo hơn trăm bậc đá — dốc và trơn khi ẩm. • Đi giày kín. Trong hang tối, nền đá ướt và không bằng phẳng. • Sáng sớm là lúc nắng xiên qua khe hang đẹp nhất, và cũng vắng nhất. • Đây vẫn là nơi thờ tự đang hoạt động — mặc kín vai và quá gối.

Đi kỹ mất khoảng hai tiếng. Ghép chung buổi với bãi biển Non Nước ngay dưới chân núi là hợp lý.