Ngày rằm ở Đà Nẵng: cả thành phố đổi món, và quán chay kín chỗ

Ai ở Đà Nẵng đủ lâu sẽ nhận ra một nhịp lặp: cứ mùng một và ngày rằm âm lịch, các quán chay đông hẳn lên, còn nhiều quán mặn thì vắng hơn thường lệ.

Đây không phải chuyện của riêng người đi chùa. Rất nhiều gia đình miền Trung giữ nếp ăn chay hai ngày mỗi tháng như một thói quen, không nhất thiết gắn với việc tu tập. Hỏi lý do thì câu trả lời hay gặp nhất là "cho nhẹ người".

Với nhiều nhà, ngày rằm bắt đầu từ mâm cúng chứ không phải bữa ăn. Mâm chay cơ bản thường có đậu hũ chiên sả ớt, chả giò chay, một món xào, xôi hoặc cơm, thêm đĩa trái cây. Cúng xong thì cả nhà hạ mâm ăn — nên bữa chay đầu tiên trong ngày thường là mâm đó.

Điều thú vị là hầu như món mặn nào cũng có bản chay. Mì Quảng chay dùng nấm mèo, đậu hũ, chả chay thay tôm thịt; nước nhưn nấu từ nấm và củ quả, vẫn đủ độ đậm. Bún, phở, bánh xèo, cơm tấm — đều có phiên bản tương ứng.

Đây là chỗ ẩm thực chay Việt Nam khác với chay kiểu phương Tây: nó không tìm cách phát minh món mới, mà dựng lại đúng món quen bằng nguyên liệu khác.

Quán chay bình dân thường nằm gần chùa, bàn ghế đơn giản, bán theo suất cơm phần. Không khí khá khác quán mặn — yên hơn, và khách phần lớn là người quen.

Vài điều nên biết nếu muốn thử:

• Đi sớm. Ngày rằm quán chay đông từ 11 giờ, và nhiều quán bán hết sớm. • Chay theo lối nhà Phật thường không dùng ngũ vị tân (hành, tỏi, hẹ, kiệu, nén). Món vì vậy thanh hơn nhưng cũng nhạt hơn — đừng kỳ vọng vị giống hệt bản mặn. • Nhiều quán bán theo suất cơm phần giá rất mềm, 25–40 nghìn đã đủ no. • Ngày thường các quán này vẫn mở, và vắng hơn nhiều.

Với khách nước ngoài ăn chay hoặc thuần chay, đây thật ra là tin tốt: Đà Nẵng có sẵn hệ thống quán chay lâu đời, không phải loại nhà hàng "vegan" mới mở cho khách du lịch. Mấy quán chay trên VietSpots được ghim bên dưới.