Nhà ở Việt Nam không có hành lang sao?――Điều tôi nhận ra khi sống trong khu chung cư

Cái tay nắm cửa tủ bếp cứ khiến tôi bận tâm mãi. Nói chính xác hơn thì tay nắm đã bị rơi ra và tôi cứ để nguyên như vậy. Mỗi lần mở đóng cửa, một chút căng thẳng nhỏ lại chồng chất thêm, dù trong lòng vẫn nghĩ "phải sửa thôi", nhưng rồi tôi lại tiếp tục trì hoãn.

⚫️Tôi sẽ không mở cửa sổ nhỏ trong bếp Cuộc sống thật kỳ lạ, những "trục trặc không gây chết người" lại chính là thứ hay bị trì hoãn nhất. Chỉ vì con vít không vừa về độ dày hay chiều dài mà bỗng thấy bực bội. Muốn làm ngay bây giờ. Muốn sửa ngay lập tức. Nhưng lại không có con vít nào vừa. Sống ở nước ngoài, đôi khi chỉ mua một con vít thôi cũng đã khá vất vả. Gần đây ở Hồ Chí Minh cũng đã có cửa hàng Cainz, nên đỡ vất vả hơn nhiều. Hôm nay cuối cùng tôi cũng đã nhấc mông dậy làm. Lấy bộ đồ nghề DIY ở sâu trong ngăn kéo ra, rồi đi tìm tua vít và đinh vít. Trong đủ loại đinh vít khác nhau, tôi tìm được một cái dài hơn. Độ dài cũng vừa vặn. Yeah~~~ Nghĩ bụng "phải thay cái này thôi", rồi dùng tua vít vặn vặn cố định lại. Cũng chẳng có gì to tát, chỉ là một việc DIY nho nhỏ. Xong trong khoảng 5 phút. Oa~ Thật là sảng khoái!!!

⚫️ Đi tìm con vít vừa với chiều rộng này~ Cứ thế "sửa lỗi cuộc sống" như vậy, tôi bỗng nghĩ... ...nói cho cùng, cách bố trí mặt bằng nhà ở Việt Nam sao mà kỳ lạ ghê. Chồng tôi làm trong ngành xây dựng, và sở thích của anh ấy là cải tạo nhà. Anh không mấy hứng thú với những chung cư cao tầng mới, mà lại rất thích lấy những khu tập thể tuy cũ nhưng mang không khí địa phương, rồi cải tạo lại theo đúng gu của hai vợ chồng. Vì vậy, căn phòng tôi đang sống hiện giờ cũng là tổ ấm được chỉnh trang qua lần cải tạo thứ hai. Nói cho cùng, cách bố trí mặt bằng của các khu chung cư ở Việt Nam thật thú vị. Đó là không có hành lang. Cái mà ở Nhật gọi là "hành lang trong nhà", tức hành lang nối liền phòng này với phòng kia. Hành lang khiến ta thấy lạnh mỗi khi đi vệ sinh. Hành lang mà ta hay tiện tay để đồ đạc lên đó. Loại hành lang như thế không hề tồn tại trong nhà. Hành lang chỉ tồn tại ở bên ngoài mà thôi. Mở cửa chính ra là gặp ngay phòng khách. Theo cảm giác của người Nhật thì thấy sao mà không yên tâm được. Bên trong nhà không hề có "vùng đệm". Nếu nói là hợp lý thì có lẽ cũng hợp lý thật. Nhưng tại sao lại có nhiều kiểu kết cấu như thế này...? Vì tò mò nên tôi đã thử tìm hiểu một chút. Thế rồi câu chuyện bất ngờ lại quay ngược về tận thời hậu chiến. Vào những năm 1950, ở Việt Nam đã xây dựng những khu nhà tập thể được gọi là KTT (khu tập thể). Nghe nói đây là "khu nhà ở tập thể" chịu ảnh hưởng của tư tưởng quy hoạch đô thị kiểu Liên Xô. Căn hộ nhỏ, còn hành lang thì ở bên ngoài. Hình như từng có thời kỳ mà ngay cả bếp hay nhà vệ sinh cũng phải dùng chung. Chính vì vậy mà cuộc sống cứ tràn ra bên ngoài. Những người trò chuyện, cười đùa ngoài hành lang. Đồ đạc được bày ra, quần áo được phơi, cuộc sống thường nhật cứ thế tràn ngập. Hơi lạc đề một chút nổi tiếng nhất là những phần cơi nới có song sắt mà cư dân tự xây thêm ra. Tôi tự hỏi không biết vì sao ở hành lang lại có song sắt, nhưng mà...

Đây là một cấu trúc mở rộng không chính thức được gọi là "chuồng cọp", tức là không gian dạng chấn song được gắn thêm vào sau trên tường ngoài của tòa nhà, được cho là ra đời như một sự mở rộng không gian sinh hoạt của cư dân. ⚫️Tài liệu trích dẫn：ARCOMAI（tiếng Anh） Bài giải thích về việc cơi nới "chuồng cọp" thường thấy tại các khu tập thể KTT Đây có vẻ vừa là một cách khéo léo để thích nghi với không gian chật hẹp, vừa là dấu vết của cuộc sống thường nhật, chẳng hạn như việc phơi quần áo. Nghĩ theo cách đó, việc hành lang "không nằm trong nhà" có lẽ không hẳn là bất tự nhiên, mà có thể là dấu tích lịch sử cho thấy vốn dĩ hành lang từng ở bên ngoài. Căn phòng của chúng tôi đã được cải tạo lại, giúp việc sinh sống trở nên dễ chịu hơn một chút. Ở lối vào, chúng tôi đặt một tủ giày, và bày biện những món đồ nhỏ xinh của cặp vợ chồng yêu thích đồ lặt vặt.

⚫️ Cửa hai lớp gồm cửa sắt và cửa gỗ. Có nhiều điểm khác biệt về cách bố trí so với Nhật Bản...

⚫️ Sao chỗ này lại… có tủ điện vậy?! Nó nằm ngay cạnh công tắc điện trên tường luôn. Tôi đã đổi màu thảm sàn khác đi, và tạo ra một khu phân chia kiểu "tam hòa thổ" để cởi giày.

⚫️Cảm giác đời thường ~ Bất ngờ là đã ở phòng khách rồi. Ở Việt Nam, vốn dĩ cũng có nhiều người cởi giày ở ngoài cửa ra vào, tại hành lang chung. Nhưng giờ vì đã có cửa hai lớp nên số người cởi giày ở phía trong cũng tăng lên.

⚫️Đại khái là như thế này. Giày dép chắc không bị mất trộm đâu nhỉ, ha ha. Mình đặt một kệ sách thay cho vách ngăn giữa lối vào và phòng khách, thế là bất ngờ nó lại che khuất tầm nhìn vào phòng khách luôn. Cuối cùng lối vào nhà cũng có được cái “chất lối vào” mà trước giờ thiếu.

⚫️Che chắn bằng những cuốn sách yêu thích~ Ngay khi bước vào, tôi đã khá bất ngờ vì nhà vệ sinh và phòng tắm vòi sen lại nằm ngay giữa phòng khách. Thật ra tôi định phá bức tường để gộp chung với phòng rửa mặt, nhưng xét về mặt pháp lý thì lại khó thực hiện, nên tôi đã thử xếp gạch bông gió (hana block) lên để che chắn. Loại gạch bông gió vốn thường dùng cho tường ngoài trời, tôi đã biến nó thành vách ngăn trong nhà. Tôi khá đắn đo khi chọn hoa văn, nhưng giờ đây nơi này đã trở thành góc yêu thích của tôi.

⚫️Vách ngăn bằng gạch bông hoa Cứ như vậy, từng chút một, tôi đã tạo nên một không gian dễ chịu. Chỉ vì cái tay nắm ở bếp bị bung ra thôi mà cũng thấy căng thẳng đến vậy.

Nhưng từ đó, những suy nghĩ của tôi dần lan rộng ra đến cách bố trí nhà cửa, lịch sử của cuộc sống thường ngày, và cả sự tích lũy trong cách sống của người dân Việt Nam. Lý do vì sao không có hành lang cũng có vẻ còn nhiều điều sâu xa. Chi tiết hơn xin hẹn dịp khác. Bảng xếp hạng cuộc sống di cư