Sơn Trà có hai loài khỉ, và loài đẹp hơn không bao giờ xuống đường xin ăn

Lên Sơn Trà, gần như ai cũng gặp khỉ. Chúng ngồi trên lan can, chạy theo xe, thò tay vào túi bánh. Nhiều người chụp vài tấm rồi xuống núi, tin rằng mình đã gặp "khỉ Sơn Trà". Thật ra là chưa.

Thứ ngồi bên đường là khỉ vàng: lông xám nâu, mặt hồng, quen người tới mức dám giật đồ. Còn loài làm Sơn Trà nổi tiếng với giới bảo tồn khắp thế giới thì ở tít trên tán cây: voọc chà vá chân nâu. Mặt vàng cam, cổ bờm trắng, thân xám, hai cẳng chân nâu đỏ như đi tất, đuôi trắng dài hơn cả thân. Người ta gọi là khỉ năm màu, hay bằng cái tên kêu hơn, nữ hoàng linh trưởng.

Vì sao chúng không xuống đường

Voọc ăn lá. Dạ dày chúng chia nhiều ngăn như dạ dày bò, để tiêu hoá lá non, chồi và hoa. Chuối, bánh, nước ngọt không nằm trong thực đơn. Nên bao nhiêu đồ ăn bày ra bên đường cũng không kéo được chúng xuống. Chính điều đó giữ chúng còn hoang dã: không quen người, không chờ người, sống trọn đời trên tán cây, tối đến cả đàn ngủ trên những ngọn cao nhất.

Loài này chỉ có ở Việt Nam, Lào và một phần Campuchia, và đang nằm trong nhóm cực kỳ nguy cấp của Sách Đỏ thế giới. Vậy mà Sơn Trà, một bán đảo dính liền với thành phố, lại là nơi có quần thể đông và dễ gặp nhất. Các đợt khảo sát cho ra những con số khác nhau, nhưng đều tính bằng hàng trăm, có đợt tính trên nghìn. Hiếm có nơi nào khác trên thế giới mà từ trung tâm thành phố chạy xe chưa tới nửa tiếng là đứng dưới chỗ chúng ở.

Muốn gặp thì làm thế nào

Đi sáng sớm hoặc chiều muộn, lúc chúng ra kiếm ăn. Đoạn đường từ ngã rẽ chùa Linh Ứng lên phía đỉnh là chỗ hay gặp nhất. Đừng nhìn xuống đường, hãy nhìn lên: dấu hiệu đầu tiên thường là tán cây rung mạnh khi không có gió, rồi một cái đuôi trắng thả xuống giữa đám lá. Tắt máy, đứng yên, không bấm còi, không gọi. Có khi cả đàn hơn chục con ngay trên đầu mà người chạy ngang không hề biết.

Vài điều nên nhớ. Đừng cho khỉ vàng ăn: thói quen đó biến chúng thành kẻ giật đồ và kéo chúng ra sát làn xe. Chạy chậm ở những đoạn có dây thừng giăng ngang trên cao, đó là cầu làm cho voọc băng đường sau mấy vụ bị xe tông. Và nếu có ống kính dài thì mang theo; điện thoại thường chỉ thấy một chấm màu giữa tán lá.

Lên Sơn Trà, ai cũng ghé tượng Phật cao 67 mét rồi xuống mấy bãi biển dưới chân núi. Nhưng thứ hiếm nhất của bán đảo này không ở ngôi chùa hay bãi cát. Nó ngồi im trên ngọn cây, ăn lá, nhìn xuống dòng xe, và không cần gì ở con người ngoài một điều: để yên.

Ảnh: Charles J. Sharp chụp tại Sơn Trà — Wikimedia Commons.